Het had wat voeten in aarde, waaronder 3,5 jaar voorbereidingstijd om alle Unterlagen op orde te krijgen, gevolgd door een jaar besluitvorming door UNESCO, maar het is zover: de Hamburger Speicherstadt staat samen met het Chilehaus sinds juli 2015 op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Riep iemand om taart, champagne en slingers?

Speicherstadt UNESCO Werelderfgoedlijst 4 - Standort Hamburg

De Speicherstadt en waarom ze nu op de UNESCO Werelderfgoedlijst staat

De Speicherstadt, ook wel Hamburgs schatkistje genoemd, is het grootste pakhuizencomplex ter wereld, gebouwd op eikenhouten palen. Ze werd tussen 1885 en 1927 gebouwd. De Deutsche Zollverein besloot in de late 19e eeuw namelijk dat waren niet meer tolvrij mochten worden opgeslagen. Hamburg had daarom een vrijhaven nodig, waar het al zijn goederen kwijt kon. Deze Freihafen werd de Speicherstadt, destijds een hoogstandje van moderne architectuur.

„Mit ihrer Komposition aus roten Backsteinbauten in neogotischen Architekturformen, ihren Straßen, Wasserstraßen und Brücken, die ihr das unvergleichliche Bild einer „Speicherstadt“ verleihen, ist dieser Teil Hamburgs prägender Bestandteil des gesamten Stadtbildes.“ – uit de aanvraag voor UNESCO.

Voor het eerst werd er bijvoorbeeld gebruik gemaakt van een centraal geregelde energievoorziening. Kranen hoefden daardoor niet meer handmatig te worden bediend. De oorlog maakte de haven natuurlijk tot belangrijk doelwit en legde de helft van de Speicherstadt in as. In een deel van dit gebied groeit tegenwoordig Stadtteil Hafen City. Wat nog te redden viel werd originalgetrau hersteld. Dit herstelproces werd in 1967 afgerond.

Speicherstadt UNESCO Werelderfgoedlijst 2 - Standort Hamburg

Waaruit de aanvraag bestond

Om op de Werelderfgoedlijst terecht te komen moet je natuurlijk van goeden huize komen. Gelukkig draait men in Duitsland de hand niet om voor het invullen van een formulierenoerwoud. De aanvraag bevatte:

  • die einen 300-seitigen Antrag;
  • einen 96-seitigen Managementplan;
  • das 120-seitige Speicherstadt Hamburg Entwicklungskonzept;
  • zahlreiche Karten und Dokumente (dat is dan weer een beetje vaag uitgedrukt, vind je ook niet?);
  • sowie die Veröffentlichung der internationalen Hamburger Tagung „Stadtentwicklung zur Moderne, Die Entstehung großstädtischer Hafen- und Bürohausquartiere“.

De stad heeft het proces in detail op haar website beschreven, mocht je willen weten wie de voorstellen schreef en wie de koffie rondbracht tijdens de vergaderingen, zie hier en hier. (Aber wirklich, ik ben dol op de manier waarop Duitse instanties dit soort informatie in uitvoerig vastlegt voor het nageslacht.)

Speicherstadt UNESCO Werelderfgoedlijst - Standort HamburgDoen in de Speicherstadt

Internationales Maritimes Museum

Eén van mijn favorieten in Hamburg is het Internationales Maritimes Museum, dat je in geen geval moet overslaan. Alles over 3.000 jaar scheepvaart, de haven en meer. Check ook de Veranstaltungskalender voor lezingen en bijzondere rondleidingen.
Koreastraße 1, na afloop (of vooraf) ga je naar het Fleetschlösschen, zie onder Eten en drinken in de Speicherstadt. Het restaurant van het museum zelf is overigens ook goed.

Spicy’s Gewürzmuseum

Proeven van de geschiedenis, dat doe je bij Spicy’s. Bovendien leer je er alles over de rol van de kruidenhandel in de geschiedenis van de Hamburger haven. Het museum organiseert tevens een “Hanseatische Pfeffersacktour”, historische wandelingen door de Speicherstadt. (Zoals Dordrechtenaren schapenkoppen heten, zijn de Hamburger Pfeffersäcke, ontleend aan het vele sjouwen met peperzakken dat men in de haven deed, vandaar de naam van de tour).
Am Sandtorkai 32

Hamburg.Freihafen Speicherstadt pakhuizen rond 1900 -2

Traditionsschiffhafen

De Backsteinbau van de Speicherstadt vormt een mooi contrast met alle moderne pareltjes van Hafen City. In de Sandtorhafen, ook wel Traditionsschiffhafen, liggen tussen de moderne panden oude schepen en vind je nog kranen die gebruikt werden om de handelswaar op de kade te krijgen. Dit stuk van de haven was bij de opening in 1866 het eerste kunstmatige havenbekken van Hamburg.

Speicherstadt en Hafen City in de avond

Hafen City groeit ondertussen vrolijk door en heeft een heel eigen ‘scene’ ontwikkeld. Er worden steeds meer café’s en restaurants geopend, zodat je een wandeling door de historische Speicherstadt (’s avonds zijn de pakhuizen sfeervol verlicht) kunt combineren met een mooi diner.

Speicherstadt UNESCO Werelderfgoedlijst 3 - Standort Hamburg

Op deze foto ligt de Speicherstadt heel onschuldig te doen, alsof ze helemaal niet door had dat mijn tenen eraf vroren – manmanman, arschkalt was het die dag. Geschoten in de winter van 2013, toen ik koud (letterlijk) twee weken in Hamburg was. Mocht je je nog steeds afvragen waarom ik hier woon… daarom dus.

Speicherstadt UNESCO Werelderfgoedlijst 6 - Standort Hamburg

Omdat de Speicherstadt bij hoog water onder water kan komen te staan, zijn er loopbruggen aangelegd waardoor je je ook dan zonder natte voeten door het Viertel kunt bewegen. (Bovenstaande foto is vanaf een trapje naar zo’n brug genomen.)

Speicherstadt UNESCO Werelderfgoedlijst 5 - Standort Hamburg

Eten en drinken in de Speicherstadt

Fleetschlösschen

Na je bezoek aan het Maritimes Museum geniet je nog even na bij het Fleetschlösschen, een piepklein cafeetje waar je vanaf het ontbijt tot in de avond terecht kan voor een ontbijtje of lunch, een kop koffie of een borrel. Geen culinaire hoogstandjes, wel erg gezellig, en met mooi uitzicht op de pakhuizen.
Brooktorkai 17, direct tegenover het museum.

Oberhafenkantine

Een beetje verstopt onder de Oberhafenbrücke ligt de Oberhafenkantine. Het is een van de oudste ‘Kaffeeklappen’ van Hamburg (gebouwd in 1925) – lokalen waar je kunt neerploffen voor een goede bak koffie. Eind 19e/begin 20e eeuw deed de stad Hamburg haar best om dit soort Kaffeeklappen te ondersteunen, in de hoop het overmatige alcoholgebruik van de havenarbeiders terug te dringen.
Stockmeyerstraße 43

Hafencity

Hafencity is hot en dat merk je ook aan de grote hoeveelheid hippe restaurants die er geopend worden. Luxueus dineren kan hier heel erg goed! (En iets goedkoper ook.) Aan de Dalmannkai zitten bijvoorbeeld verschillende leuke restaurants met havenzicht. Check hier voor een overzichtje van restaurants in Hafencity.

Speicherstadt UNESCO Werelderfgoedlijst 7- Standort HamburgNaar de Speicherstadt

Je bereikt de Speicherstadt en Hafen City het makkelijkst via U-Bahn stations Meßberg (U1), Baumwall (U3) of Hafen City University (U4). Wil je liever een fraaie entree maken via het water, dan neem je vanaf de Landungsbrücken ferry 72 naar de halte Elbphilharmonie.