50 tinten behang: Beelitz Heilstätten

Als je begin 20e eeuw dan tóch tuberculose moest krijgen, dan toch het liefst in Berlijn. Dan kon je namelijk naar Beelitz afreizen om daar in de Arbeiter Lungenheilstätten verpleegd te worden.

Luxe tbc-kliniek Beelitz Heilstätten

De Beelitz Heilstätten werden tussen 1898 en 1930 door de Landesversicherungsanstalt Berlin om de tbc-epidemie te bestrijden. In het overbevolkte Berlijn, waar iedereen dicht op elkaar woonde en elkaar voortdurend aanstak, viel bijna niet te behandelen. Beelitz daarentegen voldeed aan alle eisen voor een tbc-kliniek: veel ruimte, middenin het bos en frisse, stofvrije lucht. Bovendien was Beelitz goed te bereizen vanuit Berlijn en Potsdam.

Een enorm en luxueus complex werd aangelegd, waar niet alleen mannen en vrouwen gescheiden konden worden behandeld, maar ook besmettelijke en niet-besmettelijke patiënten bij elkaar uit de buurt gehouden konden worden. Alle patiëntenkamers, balkons en terrassen werden op het zuiden aangelegd, zodat de patiënten zoveel mogelijk daglicht te zien kregen.

Militair ziekenhuis, en daarna kwamen de Russen

In de twee wereldoorlogen deed het complex dienst als militair ziekenhuis, en werd het in de Tweede Wereldoordlog deels door bommen verwoest. Na 1945 kwam het in Russische handen en werd het het grootste Russische militaire ziekenhuis buiten Rusland. Dit bleef het tot aan de Wende.

P1020194_Standort Hamburg_Beelitz Heilstaetten

Daarna werd het warrig en ging het mis

Tegenwoordig ligt het terrein er verlaten bij. Lange tijd was het onduidelijk van wie de Beelitz Heilstätten eigenlijk waren. Het bleek nog steeds in verzekeraarshanden te zijn, tot ongenoegen van de verzekeraars. Zij wilden er zo snel mogelijk vanaf (?? Dan ben je in mijn ogen dus al niet goed bij je hoofd, maar goed).

Verschillende pogingen werden gedaan tot verkoop van het complex. Deze pogingen liepen spaak, geen enkele investeerder was bereid de Heilstätten op te knappen – het complex staat onder Denkmalschutz, en renovatie zou dus betekenen dat alles tot in de details teruggebracht zou moeten worden in originele staat. Gevonden investeerders trokken zich uiteindelijk toch weer terug.

In de tussentijd raakten de gebouwen in verval en werden ze een populaire urbexlocatie. Lange tijd waren de Heilstätten vrij toegankelijk, tot het terrein na enkele ongelukken werd afgesloten.

Je kunt een aantal gebouwen echter nog wel bezoeken, en nog legaal ook, namelijk met een tour van Go2Know  of Secret Tours Berlin (zie details hieronder).

P20150219_Standort Hamburg_Beelitz Heilstaetten

P20150209_Standort Hamburg_Beelitz Heilstaetten

Bewondering, behang en Popoklatsch

De Beelitz Heilstätten zijn prachtig. Hoewel op het terrein zelf nauwelijks te achterhalen is welke ruimten waarvoor gebruikt werden, ademen de panden een grootse sfeer uit. (NB tijdens mijn bezoek waren er geen bordjes, tegenwoordig is er bij de gebouwen zelf meer info beschikbaar.)

Alle bewoners en eigenaren hebben hun sporen nagelaten. Dikke lagen verf, nog dikkere lagen behang in alle soorten en maten zijn overal nog te zien. Mijn geschiedenisminnend hart gaat daar toch bepaald sneller van kloppen.

Beelitz Heilstaetten Do come in 1- Standort Hamburg

P20150222_Standort Hamburg_Beelitz Heilstaetten

Tegelijkertijd moet dat geschiedenisminnend hart een beetje huilen, want hoe kun je zulke prachtige panden nu toch zó laten vervallen?! Alles is kapot, beschimmeld, vervuild. Sommige delen staan op instorten. Sure, het levert prachtige plaatjes op, en het heeft iets spannends om door de verlaten gangen te dwalen en op te schrikken bij elk geluidje en elke vreemde schaduw, maar toch: Popoklatsch voor de verwaarlozers!

P10201940_Standort Hamburg_Beelitz Heilstaetten

P20150223_Standort Hamburg_Beelitz Heilstaetten

Een van de gebouwen waar je niet in kunt draagt een bordje: “Verboden toegang. Geen toegang voor onbevoegden. Betreden van terrein is strafbaar. De eigenaar.” Puh, beetje een grote mond heeft deze eigenaar, voor iemand die zijn bezit zo laat verrotten, oder?

Een bezoek aan Beelitz Heilstätten

(zomer 2017, zie actuele info onderaan)

  • De Heilstätten zijn heel gemakkelijk met de trein te bereiken, ze liggen direct aan het station Beelitz Heilstätten. Vanuit Berlin Hauptbahnhof doe je er ongeveer drie kwartier over.
  • Het terrein van de Heilstätten is niet volledig toegankelijk. Wel worden er tours georganiseerd door Go2Know. Regelmatig verschaffen mensen zichzelf echter toegang tot andere delen van het terrein om foto’s te schieten en horrorparties te houden, bijvoorbeeld op de afdeling chirurgie (het ware urbexen so zu sagen… maar ik ben een watje).
  • Neem eten en drinken mee! Je bent zeker 5 uur onderweg met een tour van Go2Know. Neem van mij aan, als Go2Know aanraadt voldoende proviand mee te nemen, heeft dat een reden. Ik had veel te weinig gedronken toen ik in Beelitz was en had dus aan het einde van de middag bonkende hoofdpijn. (En ik ben normaal toch best een soort kameel die vrij lang zonder water kan…)
    (Update januari 2016, tip van Marjolein van berlijn-blog.nl: “Ondanks dat het terrein echt is veranderd (ja, er is nu zelfs horeca op het terrein! whut?), vond ik het erg de moeite waard!”)
  • Er zijn van die mobiele wc’s, dus daar hoef je je niet druk om te maken.
    (Update januari 2016: Go2Know geeft tegenwoordig bij de tours aan dat er geen plee is, dus mogelijk zijn de mobiele wc’s weggehaald – lijkt me een buitengewoon onverstandige zet…)
  • Nog zo’n tip van Go2Know die je serieus moet nemen: kleed je warm aan. Ik had goed weer (zon, 9 graden) en heb het niet heel snel koud. Toch wordt het op een gegeven moment frips als je urenlang door lege, vochtige en onverwarmde gebouwen loopt.
  • Het station Beelitz Heilstätten heeft wel een Condomat (uiterst zinvol, aangezien er verder ook geen mens te bekennen is, maar goed), maar geen Fahrkartenautomat. Een treinkaartje voor de terugreis koop je dus in de trein, als je gecontroleerd wordt.
  • Go2Know organiseert ook tours op andere verlaten plekken in Duitsland, en organiseert fotoworkshops.
  • Een alternatief voor Go2Know zijn de tours van Secret Tours Berlin, waarbij je ook het boomkronenpad bewandelt en de chirurgie bezoekt. Secret Tours Berlin haalt je op bij je hotel en brengt je ook weer terug.

P20150221_Standort Hamburg_Beelitz Heilstaetten

P20150220_Standort Hamburg_Beelitz Heilstaetten

Tours op het terrein van de Heilstätten

Go2Know organiseert de volgende tours:
Fotobase Beelitz Heilstätten, incl. Whitney Houston Haus, Bäckerei en Fleischerei (duurt 7 uur)
Beelitz Heilstätten am Baumkronenpfad (1 uur, met rondleiding door de afdeling chirurgie)
Das Whitney Houston Haus in Beelitz (4 uur)
Beelitz Heilstätten Männerklinik (5 uur – dit is de tour die ik gedaan heb)

De Männerklinik was even onbereikbaar omdat de een horrorfilm A Cure for Wellness er werd opgenomen in 2015, maar kan nu weer bezocht worden. Voor deze film werd – in samenwerking met monumentenzorg – een aantal gebouwen teruggebracht in de staat waarin ze in 1902 verkeerden.
Met de Männerklinik tour van bezoek je gebouwen 2 (centrale badhuis),3 (Pavillion für Männer) en 5 (Männerlungheilgebäude) in sectie C. De jongens van Go2Know hebben de sleutels van de drie gebouwen en zijn beschikbaar voor vragen. Je wordt bij deze tour echter niet rondgeleid en mag het terrein op eigen houtje verkennen.

Update september 2018
Omdat alle gebouwen op het terrein nu definitief verkocht zijn, kan Go2Know vanaf januari 2019 geen rondleidingen meer organiseren in de Beelitz Heilstätten. Meer info en de data voor de laatste tours lees je in deze blogpost van Go2Know.

Boomkroonpad

Voor de liefhebbers: er is september 2015 een boomkroonpad geopend bij de Frauenklinik. Voor € 9,50 heb je goed uitzicht over het hele terrein. Meer info bij Baum & Zeit.

Baumkronenpfad_Beelitz_Heilstätten

Matthias Klein/Wikimedia Commons cc by sa 4.0

Plattegrond van de Beelitz Heilstätten

Onderstaande plattegrond vond ik ná mijn bezoek, wat jammer is, maar ik weet nu wel waar ik geweest ben. De plattegrond geeft ook een goede indruk van de grootte van het terrein (60 gebouwen, ruimte voor meer dan 2.000 patiënten!).

(klik op foto voor vergroting van de plattegrond)

Beelitz-Heilstae4tten-Lageplan-1

Meer plaatjes

Hieronder vind je nog een kleine selectie van de ongeveer één miljoen foto’s die ik geschoten heb. Voor meer over de murals en vroegere bewoners van de Beelitz Heilstätten lees je hier verder: Beelitz Heilstätten: murals en raro’s

Is er in Hamburg ook zo’n verlaten pand waar je naartoe kunt?

Hamburg is helaas niet echt een urbexparadijs. Iets als de Heilstätten is er in elk geval niet. Wel is er de Schilleroper, een oude circusruïne midden in de stad. Hij staat dusdanig op instorten dat ook urbexers er nu niet meer naar binnen gaan (en ook niet meer kunnen want hermetisch dichtgetimmerd), maar je kunt er zeker een kijkje nemen voor de street art aan de buitenkant van het gebouw: De Schilleroper, een verpieterde circusruïne.

Street art is verder ook volop aanwezig in Hamburg (er is zelfs werk van de bekende Berlijnse street artist El Bocho te bewonderen!). Meer daarover hier: Street art spotten in Hamburg.

Andere urbexlocaties in Duitsland verzamelde ik hier:Urbexen voor helden en watjes: Urbex hotspots in Duitsland

P20150226_Standort Hamburg_Beelitz Heilstaetten

P20150229_Standort Hamburg_Beelitz Heilstaetten

P20150227_Standort Hamburg_Beelitz Heilstaetten

P20150225_Standort Hamburg_Beelitz Heilstaetten

P20150228_Standort Hamburg_Beelitz Heilstaetten

P20150230_Standort Hamburg_Beelitz Heilstaetten

18 gedachten over “50 tinten behang: Beelitz Heilstätten

    • Haha, klopt, net koud een paar uur terug, maar was in de bus al begonnen met foto’s sorteren! Vond het echt heel gaaf, zou het zéker doen!

    • Absoluut doen als je de kans krijgt! Op dit moment is echt onduidelijk wat er met het complex gaat gebeuren, dus zou de site van Go2Know in de gaten houden 🙂

  1. Ik wil nog steeds zo graag naar Beelitz! Ik had gedacht dat het echt niet meer zou gaan maar de tourdata zijn alsnog verlengd, dus ik gok dat het er nog wel van komt!

    Je foto’s zijn prachtig, ben erg benieuwd naar de murals en streetart die je hebt gezien!

    • Tnx! Het was ook echt heel gaaf. En van wat ik zo begreep zijn de ‘plannen’ voor deze gebouwen heel onduidelijk en is de koop voorlopig nog niet rond, dus zéker gaan!

    • Hoi Julie, ja, want de gebouwen die zijn opengesteld bezoek je met een tour van Go2Know. De gebouwen die niet toegankelijk zijn worden bewaakt.

Een reactie plaatsen

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Als je een reactie achterlaat, ga je akkoord met de voorwaarden en privacyverklaring van Standort Hamburg.