Berlijn: in de voetsporen van Marlene Dietrich

Sommige mensen hebben linkse hobby’s, ik heb nerdy hobby’s.

Oh wacht, linkse hobby’s heb ik ook. Egal. Ik wil dus maar zeggen dat we vandaag een kijkje nemen bij enkele Berlijnse plekken die een rol speelden in het leven van Marlene Dietrich, of op een andere manier aan haar herinneren.

Marlene Dietrich

Leberstraße 65

In de Leberstraße in Schöneberg, die toen nog Sedanstraße heette, werd Marlene Dietrich op 27 december 1901 geboren. Het huis was op dat moment nog geen twee jaar oud, maar tegenwoordig is het een beetje een Möchtegern-Altbaupand: beschadigd in de oorlog en hersteld op een net-niet manier.
Maar er hangt wel een Gedenktafel aan de gevel:

Leberstrasse 65 Geburtshaus Dietrich gedenktafel

Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche

De Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche is de kerk waar Dietrich op 17 mei 1923 met Rudolf Sieber trouwde. Hoewel beide echtelieden chronisch affaires hadden en maar korte tijd in hetzelfde huis woonden, bleven ze hun hele verdere leven met elkaar getrouwd.

Toen Dietrich hier trouwde zag de kerk, rond de eeuwwisseling gebouwd, er nog min of meer uit zoals hij er in 1900 bij lag:

Marlene Dietrich huwelijk Gedaechtniskirche

In 1945 was dit van de kerk over:

Kaiser Wilhelm Gedaechtniskirche 1945

Het oorspronkelijke plan was de ruïne te slopen en in z’n geheel te vervangen door een door Egon Eiermann ontworpen nieuwbouw. Dit stuitte op weerstand, en er werd besloten de toren zodanig te herstellen dat hij overeind kon blijven staan. Daarnaast werd de Neue Kirche gebouwd.

Gedaechtniskirche Berlin

In het oude gedeelte van de kerk zijn nu tentoonstellingen en rondleidingen. (Check de mozaïeken ter nagedachtenis aan de keizerlijke familie!)

Het futuristische gedrocht ernaast doet dienst als kerk.

Ik zal niet beweren dat ik de hyperrealistische bloederige Jezussen die je in veel kerken ziet smaakvol vind, maar deze psychedelische Jezus is toch ook niet mijn ding.

We gaan maar gauw verder!

Nassauische Straße 30

De nieuwe woning van het echtpaar Sieber-Dietrich bevond zich in een pand aan de Nassauische Straße, op nr. 30, in Charlottenburg. Ook dit huis zou ik willen omschrijven als net iets te strak opgelapte Altbau, maar het is desalniettemin een interessante plek.

Dietrichs buren was een heel ander lot beschoren dan hun later zo beroemde buurvrouw… De stoep voor het huis ligt bezaaid met een indrukwekkend aantal Stolpersteine

Stolpersteine Nassauische Strasse Berlin Charlottenburg

Foto: J. Held

Marlene-Dietrich-Platz

Bij de Potzdamer Platz, passend omgeven door theaters ligt de Marlene-Dietrich-Platz, met Gedenktafel:

Museum für Film und Fernsehen in het Sony Centre

Als ernstig hoogtevrezige moest ik mezelf hier behoorlijk overwinnen. Het Sony Centre is namelijk een waanzinnig hoog en eng gebouw met open trappen, glazen liften, en – oh horror – overlopen die van roosters gemaakt zijn.

De naarling die het gebouw ontworpen heeft, heeft de liften in het midden geplaatst, waardoor je hoe dan ook over die roosters moet.

Als je daar eenmaal overheen gerend bent, met je ogen dicht, dan is het Museum für Film und Fernsehen zeker de moeite waard.

(Check de secret selfie in bovenstaande foto… ach, toen ik jong jong was…)

Het is één van de zes filmmusea in Duitsland, en het besteedt niet alleen aandacht aan de Duitse filmgeschiedenis, maar heeft ook een grote, permanente Dietrich-tentoonstelling. (Vol brieven, kledingstukken, props en filmfragmenten.)

Graf van Dietrich in Schöneberg

Dietrich overleed in Parijs in 1992, en werd begraven op het III. Städtischer Friedhof aan de Stubenrauchstraße in Schöneberg. Ik bezocht haar graf in 2007, tijdens mijn eerste reis in mijn uppie ooit (die dus naar Berlijn ging, voor een taalcursus). Ik had een appartementje in Prenzlauerberg (Noord-Oost Berlijn) en crosste op mijn huurfiets naar het kerkhof in Schöneberg (Zuid-West Berlijn).

Dit was nog voor de tijd van Google Maps, en zelfs voor de tijd van internet op je telefoon, dus ik was aangewezen op toeristenkaarten. Deze toeristenkaarten vonden het over het algemeen niet nodig dat ik naar Schöneberg ging, en het kerkhof stond al helemaal niet op de kaart. Tegenwoordig, gewend aan Google Maps, zou ik daarvan toch wat in de stress schieten, maar in 2007 stapte ik gewoon op mijn fiets en karde op de een of andere manier naar Schöneberg, ook al was op de meeste plekken volstrekt onduidelijk waar ik wel en niet mocht fietsen.

Het was vervolgens even zoeken, en daarbij voelde ik me wel een beetje een idioot (vooral omdat er net een groepje verse rouwenden het kerkhof verliet), maar ik had nu eenmaal niet ruim 1,5 uur voor niks over bijna-Autobahnen gefietst, dus ik ging fluks op zoek naar aanwijzingen en had korte tijd later het graf van Marlene Dietrich gevonden.

Veel kunstenaars uit de Wilmersdorfer Künstlerkolonie (waarvan ik er verder exact nul ken) liggen hier ook begraven, waardoor het kerkhof ook wel Künstlerfriedhof genoemd. De Wiki over het kerkhof heeft tegenwoordig een handige plattegrond die aangeeft waar alle Promis te vinden zijn.

Boeken en meer

Andere adressen van Dietrich in Berlijn worden door het filmmuseum opgesomd: Marlene in Berlin.

Marlene Dietrich in Berlin, Wege und Orte van Birgit Wetzig-Zalkind beschrijft – zoals de naam al doet vermoeden – alle plekken in Berlijn die op de een of andere manier een rol gespeeld hebben in het leven van Marlene Dietrich. Van het huis waar ze geboren werd tot de plek waar ze voor het eerst optrad. (Met foto’s en kaartjes.)

Dietrich, mijn moeder door Dietrichs dochter Maria Riva is een stevige pil (700+ pp.), maar zeker een aanrader voor degene die echt meer over haar te weten wil komen. Niet alleen is het een stuk gedetailleerder en feitelijker dan de verschönerte verhalen die Dietrich zelf opschreef, het geeft ook een kijkje in het Berlijn van Marlene Dietrich, en het vroege Hollywood.

Dietrich & Riefenstahl, door Karen Wieland, dubbelbiografie over Marlene Dietrich en Leni Riefenstahl. Twee vrouwen die het allebei willen maken in de film&theaterwereld maar die een heel andere kant opgaan bij het realiseren van hun droom.

* Het dak van het Sony Centre zou de helling van de Japanse Fuji moeten voorstellen. Uh-huh… Daar paste natuurlijk geen normale trap bij…

2 gedachten over “Berlijn: in de voetsporen van Marlene Dietrich

  1. Zo maar dir blogje lezen terwijl ik tegenover de Gedächtniskirche zit. Op het dakterras van de Monkey Bar. Zo naar Charlottenburg, hophop!!

Een reactie plaatsen

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Als je een reactie achterlaat, ga je akkoord met de voorwaarden en privacyverklaring van Standort Hamburg.