Ondernemen als Freiberufler in Duitsland

Dat was een mooi plan, toch, dat met die rondleidingen door Hamburg. Ik zag het helemaal zitten en dacht mijn plannen voor mijn eigen tokootje voor het komende jaar toch zo ongeveer wel rond te hebben na mijn heidagen in Kopenhagen.

Ik had alleen even buiten mijn Steuerberaterin gerekend.

Of liever buiten de duitse wet- en regelgeving. Ik mag mijn Unternehmensberaterin dan wel angefreundet hebben, ik had duidelijk nog niet heel veel kaas gegeten van de verschillende bedrijfsvormen alhier (en dat is eigenlijk opmerkelijk, want ik eet het liefst zo veel mogelijk kaas).

Dawanda Postkarte Hamburg

Süß, ne, deze kaart? Gratis download bij DaWanda

Freiberufler

You see, ik ben als tekstschrijver, redacteur en vertaler met mijn bedrijf femina docta bij het Finanzamt aangemeld als Freiberufler. Mensen met vrije beroepen zijn journalisten, kunstenaars, vertalers, schrijvers, maar ook artsen en advocaten, om een paar dwarsstraten te noemen. De categorie ‘vrije beroepen’ kennen we in Nederland ook. Een Freiberufler is ‘een soort ZZP’er’ (bij gebrek aan een betere vergelijking – maar helemaal één op één is het niet).

De start van je onderneming als Freiberufler gaat zo:

  • Je zoekt een goede Steuerberater (een die bij jou en je onderneming past en die bij voorkeur geen flapdrol is). Het loont om eerst de Steuerberater te zoeken en dan het formulier uit de volgende stap in te vullen, want dan kan hij/zij je helpen bij het invullen. (Bovendien wordt er ook in het formulier gevraagd of je een Steuerberater hebt en zo ja, wie, dus dan kun je dat meteen aangeven.)
  • Je vult de Fragenbogen zur steuerliche Erfassung in en levert die in bij het Finanzamt in het Stadtteil waar je woont. Het Finanzamt bepaalt vervolgens of je inderdaad in de categorie Freiberufler valt. Het formulier en tips voor het invullen ervan vind je hier: Erfolg als Freiberufler.
  • Ben je volgens het Finanzamt inderdaad Freiberufler, dan kun je een zakelijke rekening openen (en een hoop formulieren invullen), maar het hoeft niet. Je bent niet wettelijk verplicht om een zakelijke rekening te openen, maar het is natuurlijk voor jou en de Steuermans (m/v) wel handiger privé-uitgaven en zakelijke uitgaven gescheiden te houden. Als Freiberufler kun je geen zakelijke rekening op naam van je onderneming openen en is de rekening geregistreerd op je eigen naam. (Dikke bummerd voor mij, want ik had toch gehoopt een rekening op naam van femina docta te kunnen openen…) Voor diegenen die twijfelen over wel of geen zakelijke rekening openen, check deze tips: Geschäftskonto oder Privatkonto? Persoonlijk vind ik dat zakelijke transacties op een zakelijke rekening horen te gebeuren – het houdt alles ook netjes en overzichtelijk. Mijn tips voor het openen van je bankrekening in Duitsland vind je hier
  • Het Fianzamt geeft je een Steuer-ID. Dit USt-ID gebruik je voor je belastingaangifte. Je drijft als Freiberufler geen handel, dus je schrijft je in Duitsland niet in bij een Handelskammer. Een instelling als de KvK waar álle bedrijven, ongeacht rechtsvorm, worden geregistreerd kent Duitsland niet.
  • Is je omzet lager dan € 17.500 per jaar, dan kun je ervoor kiezen als Kleinunternehmer geregistreerd te worden. Zet je meer om, dan krijg je van het Finanzamt een Umsatzsteuer-Identifikationsnummer (USt-ID) en moet je Umsatzsteuer vermelden op je facturen. Dit is je btw-nummer en geldt ook als bewijs dat je ondernemer bent (zoals in NL het KVK-nummer, dat we hier dus niet hebben.) Meer info, regeltjes, mogelijkheden, voor- en nadelen: de Kleinunternehmer-regeling.

Dit is allemaal niet heel ingewikkeld (zowaar!), je moet alleen even weten waar je de juiste formulieren vindt. Ik liet me adviseren door Unternehmer ohne Grenzen hier in Hamburg, en mijn Steuerberaterin.

Die geschichte meiner Unternehmerschaft | Standort Hamburg

Alles koek ende ei, omdat ik dingen met teksten doe en duidelijk in de categorie Freiberufler val. Het schrijven en verkopen van gidsen valt ook probleemloos in die categorie. Naief als ik was dacht ik dat het met rondleidingen enzo ‘dan dus ook wel snor zou zitten’…

Toen ik echter vrolijk aan de Steuertante vertelde dat ik van plan was om vanaf januari ook rondleidingen door Hamburg te doen en me voor een ander project meer te richten op affiliate marketing reageerde ze niet helemaal zoals ik gehoopt had.

Rondleidingen blijken niet freiberuflich te kunnen… :/

Het kwam toch een beetje neer op ‘ho ho, zo zijn we niet getrouwd’ en ‘hold your horses, Frau Eggers’. Want rondleiden en affiliate marketen, dat kan ik dus niet als Freiberufler doen. Daarvoor moet een Gewerbe worden aangemeld, en een aparte zakelijke rekening worden geopend. Daarvoor moet dus een tweede onderneming oprichten. Ach so…

Ondernemen in Duitsland - Standort Hamburg

Gewerbe aanmelden

Nu ben ik soms ook gewoon zo blond als ik eruit zie, kan ‘Gewerbe’ in het Duits zo ongeveer 1.000 dingen betekenen en spreken Steuerberaterinnen (en dus ook de mijne) graag in wetsartikelen, dus dat moest ik allemaal even googlen.

“Een Gewerbe is (…) in principe elke economische activiteit van enige duur die voor eigen rekening en verantwoording wordt uitgeoefend met het oogmerk winst te behalen. Vrije beroepen en agrarische beroepen vallen over het algemeen niet onder de definitie van Gewerbe.”
Duits-Nederlandse Handelskamer

en ook:

“Freiberufler bieten Dienstleistungen an – im Gegensatz zu den Gewerbetreibenden, die einen Handel betreiben oder Massen produzieren.”
Gewerbe-anmeldung.com

Nog steeds vrij vaag, maar het komt erop neer dat er voor allerhande acitiviteiten waarop een provisie ontvangen wordt (in casu affiliate marketing) een Gewerbeschein geregeld moet worden. Dit staat los van de rechtsvorm die je kiest/moet kiezen, je kunt dus nog steeds Einzelunternehmer (eenmanszaak) zijn. Ook in dit geval is er een regeling voor als je minder dan € 17.500 per jaar omzet, de Kleingewerberegelung.

Zo’n Gewerbeschein regel je bij de gemeente, bij het Bezirksamt van het Bezirk waar je woont, in mijn geval Bezirksamt Altona. In Hamburg betaal je daar € 20 voor. (Aangezien het aanmelden van je verhuizing hier € 10 kost en in andere steden gratis is, stel ik mij zo voor dat ook de kosten van de Gewerbeanmeldung per gemeente/Bundesland verschillen.)

Ondernemen in Duitsland als Freiberufler

Verder lezen en beter informeren

Ik geef onmiddellijk toe dat een carrière als Unternehmensberaterin er voor mij niet in zit en dat ik die ambitie ook niet heb: ik weet wat ik voor mijn eigen onderneming nodig heb, maar het hele ondernemersoerwoud heeft steeds weer nieuwe verrassingen in petto, dus ik blijf ook maar een dummy.

Ik kan je natuurlijk wel aan meer leesvoer helpen. Het meeste is in het Duits, maar als je van plan bent om in Duitsland te wonen en te ondernemen is dat alleen maar handig (echt, ik heb het meeste Duits geleerd door praktische dingen als verhuizen, verzekeren, belastingaangifte doen, enz. Ja, OK, en van in de kroeg hangen…)

Freier Beruf – om te beginnen de Wiki, om een beter beeld te krijgen van wat beschouwd wordt als een vrij beroep.

Anmelden freiberufliche Tätigkeit  – meer over de aanmelding als Freiberufler.

Als Freiberufler – alles over hoe je je freiberufliche onderneming tot een succes maakt.

Starter Portal: een bedrijf starten in Duitsland – hoera, ook een Nederlandse site! Voor Freiberufler helaas niet zo informatief, wel als je een bv wilt oprichten in Duitsland, of een Duits filiaal van een al bestaande Nederlandse onderneming.

Wo kan ich mein Gewerbe anmelden? – waar meld je je Gewerbe aan in Hamburg?

Voor de formulierfetisjist – alle mogelijke formulieren waar je in Hamburg mee te maken kunt krijgen als je een onderneming opricht.

Duits-Nederlandse Handelskamer – advies bij het oprichten van een onderneming in Duitsland.

Gründerwoche – elk najaar is het een week lang Gründerwoche in Duitsland, ‘ondernemersweek’. In deze week worden er in heel Duitsland allerlei workshops en lezingen georganiseerd over het oprichten van een eigen bedrijf. Ook zijn er op verschillende plaatsen ‘Kurzberatungen’, waarbij je snel advies in kunt winnen. In Hamburg organiseert Unternehmer ohne Grenzen deze workshops. Deze workshops, lezingen en netwerkbijeenkomsten kun je allemaal gratis bijwonen. Het programma voor de Gründerwoche Hamburg 2015 (deze week) vind je hier.

Lang verhaal kort…

Tsja, wat betekent dat nu voor mijn mooie plannen voor Standort Hamburg?

Of een Stadtführer ‘gewerblich tätig’ is of ‘freiberuflich tätig’, daarover verschillen de meningen. Ik ken alleen freiberufliche rondleiders, maar mijn Steuerberaterin blijft volhouden dat het een gewerbliche Tätigkeit is.

Een tweede onderneming oprichten, ik vind het nogal wat, vooral omdat dan ook mijn (pensioen)verzekeringssituatie opnieuw zou veranderen, en dat had ik net allemaal geregeld. Het loont ook eigenlijk niet als ik dan niet een aanzienlijk deel van mijn tijd gidsend door de stad zou trekken, en dat was juist niet het plan. Voorlopig moet ik dus opnieuw gaan heien (dit keer gewoon in Hamburg) om te kijken of dat haalbaar is en of ik daar andere projecten voor aan de kant wil zetten.

De rondleidingen, die parkeer ik voor nu dus helaas even… 🙁

14 gedachten over “Ondernemen als Freiberufler in Duitsland

  1. Jammer maar begrijpelijk dat je geen rondleidingen wil gaan geven. Raar dat de regelgeving blijkbaar zo verschilt van land tot land binnen de EU. Al is de Nederlandse kvk regeling ook een beetje vaag, dat je zeg maar alles kan doen onder een bedrijf/een nummer.

  2. Scheiss indeed (pardon my Spanish). Toch is het in NL niet zo anders geregeld. Als ik onder het kopje van mijn huidige onderneming ook zelf gevouwen loempia’s wil gaan verkopen (want je weet dat ik dat ambieer) dan zegt de Belastingdienst (dus niet de KvK) ‘nou nou nou, wat heb dat nou met media maken te maken??’ en daar hebben ze een punt. Het is natuurlijk wel de bedoeling dat als menschen je bedrijfsnaam zien, ze zo ongeveer zouden moeten weten wat ze bij je kunnen krijgen. (Jammer, want ook mijn zelf geknoopte enkelbandjes business kan nu niet doorgaan). (PS. Ik wil OOK heidagen)

    • Ja, maar aangezien dát in dit geval niet het probleem is, is het vooral nervig… Dat staat ook los van Gewerbe moeten aanmelden of niet: een advocaat of huisarts is ook een Freiberufler en zijn activiteiten liggen toch tamelijk ver van wat ik als Freiberufler doe…

  3. Hoi Fem,

    Superfijn blog schrijf je! Met zoveel grappige verhalen en handige info. Ik ben je dankbaar, ik wil over drie maanden ook naar Duitsland emigreren en ben info aan het verzamelen. Ik heb heel veel aan je blog.
    Ik ben in Nederland aan het werk als zelfstandig kunstenaar, dat valt onder Freiberuf denk ik.
    Maar, mijn vraag is: Was je in NL ook al als zelfstandige aan de slag? Zo ja, heb je je onderneming meeverhuisd?
    Zo nee, is het handig om je onderneming mee te verhuizen? Of beter stoppen in NL en weer opzetten in DL?

    Alvast superbedankt!
    Marleen

    • Hoi Marleen, dankjewel! 🙂 Wat je vraag betreft, ik ben pas in Duitsland drie jaar geleden echt begonnen met mijn onderneming. (In NL had ik een baan-baan, waarna ik ben gaan reizen, en daarna ben ik in Hamburg beland). Bedoel je met ‘meeverhuizen’ dat je je onderneming in NL zou laten bestaan? Ik kan je hierin wegens gebrek aan ervaring niet echt in raden, maar kan voor mezelf zeggen dat ik mijn onderneming hier gestart ben en hier alles geregeld heb (heb ook kort overwogen me in NL bij de KvK aan te melden toen ik nog niet zeker wist of ik hier wilde blijven). Met verzekeringen en belasting was dat (voor mij in elk geval) het handigst. Waar in Duitsland ga je wonen?

      • Dank je voor je reactie. Ik ga in het zuiden wonen, vlakbij Stuttgart. Mijn vriend komt daar vandaan, we hebben een aantal jaar hier in NL samengewoond en nu willen we graag naar DL umziehen 🙂
        Ik blijf je blog bezoeken als ik nog meer antwoorden op prangende vragen zoek 😉
        Wat mijn onderneming betreft, die ga ik stopzetten hier en tzt opnieuw opstarten daar. Is makkelijker en wat je zegt, ook voor verzekeringen en belastingen.
        Bevalt het je nog steeds? Nog geen neiging om terug te gaan?

        • Spannend! 🙂 En ja, het bevalt nog steeds. Hamburg is thuis. 🙂 (Er is ook niets om naar terug te gaan, áls ik behoefte zou hebben om weer naar NL te gaan – die er niet is – dan zou ik daar weer helemaal opnieuw moeten beginnen.)

Een reactie plaatsen

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Als je een reactie achterlaat, ga je akkoord met de voorwaarden en privacyverklaring van Standort Hamburg.