Als je naar Hamburg verhuist, is een ziektekostenverzekering, een Krankenversicherung, een van de eerste verzekeringen die je nodig hebt. Het systeem verschilt behoorlijk van het Nederlandse en kan best ingewikkeld zijn.

‘Fem, hoe zit dat in vredesnaam met verzekeringen?!’ vroeg iemand me laatst per mail. Ik wilde al een linkje sturen, maar tot mijn schrik zag ik dat ik mijn eigen (lange) weg naar een verzekering wel beschreven had op Standort Hamburg, maar dat ik nog helemaal niet heb uitgelegd hoe het systeem in Duitsland in elkaar zit! Tijd om daar verandering in te brengen!

Particulier of ziekenfonds

In Duitsland heb je ziekenfondsverzekeringen (privat) en particuliere verzekeringen (gesetzlich). Het verschil tussen de twee is vooral belangrijk omdat je als je eenmaal gekozen hebt voor een particuliere verzekering, niet zomaar kunt wisselen naar een ziekenfondsverzekering.

Versicherungspflicht

Iedereen die in Duitsland zijn Wohnsitz heeft, dus als inwoner ingeschreven staat, moet een ziektekostenverzekering afsluiten. Toch zijn er ook banen die je van verzekeringsplicht uitsluiten worden, zoals mini-jobs (bijbanen tot € 450 per maand), of freelance werk. Toch moet je ook dan een Krankenversicherung hebben, bijvoorbeeld via partners of ouders, een baan (ernaast) waarin meer dan € 450 per maand verdiend wordt*, of een freiwillige Versicherung.

Gesetzliche Krankenversicherung

Werk je in loondienst en verdien je minder dan € 50.000 per jaar, dan kom je in een gesetzliche verzekering terecht. Premies worden automagisch op je salaris ingehouden en doktersrekeningen worden automatisch verrekend met de Krankenkasse. De premie is een vast percentage van je bruto-inkomen (ong. 15%). Valt je gesetzliche Kasse tegen en wil je overstappen op een andere gesetzliche verzekeraar, dan kan dat jaarlijks.

Alles over de Krankenversicherung

Zou Lucy’s kat goed verzekerd zijn?

Private Krankenversicherung

Verdien je bij je baas meer dan € 50.000 per jaar, dan kun je voor een Privatversicherung kiezen. Ook hiervoor worden de premies automagisch ingehouden op je salaris, maar deze premies zijn aanzienlijk hoger. De premies worden bovendien nog hoger als je met pensioen gaat, omdat dan het werkgeversdeel wegvalt en je een nog steeds fikse premie overhoudt.

Bij de particuliere verzekering is ontvang je zelf de doktersrekeningen en moet je ze declareren bij je zorgverzekeraar. Als je eenmaal particulier verzekerd bent is het in principe niet mogelijk om op een ziekenfondsverzekering over te stappen.

Ook belangrijk om te weten: particuliere verzekeraars mogen je weigeren, iets wat een gesetzliche verzekeraar niet kan. Als je de afgelopen 10 jaar iets gemankeerd hebt, kun je het helaas meestal wel vergeten. Sommige verzekeraars vragen je om een verklaring te ondertekenen waarin je alle artsen met wie je in de afgelopen 10 jaar te maken hebt gehad ontslaat van hun beroepsgeheim (!).

Dat klinkt niet héél aantrekkelijk, zo’n private Krankenversicherung… Toch zijn er ook voordelen. Sommige artsen noemen de particuliere verzekeringspasje ook wel een ‘gold card’, en niet voor niets: er zijn praktijken (huisartsen, specialisten, ziekenhuizen) waar je als privatversicherte sneller aan de beurt bent, en er zijn ook praktijken die alleen patiënten behandelen die particulier verzekerd zijn of alle behandelingen zelf betalen. Bij sommige Kassen heb je ook meer keuze uit artsen, etc. (Het verschilt per verzekeraar).

Meer over de particuliere verzekering lees je op pkv.de

Freiwillig gesetzlich verzekeren

Als Freiberufler/zzp’er ben je niet verplicht om je aan te sluiten bij een gesetzliche Krankenkasse. Je kunt je echter wel freiwillig gesetzlich verzekeren. De premie wordt dan bepaald op basis van je inkomen. Het is belangrijk dat je je Steuerbescheid en andere inkomensgegevens tijdig aan de Krankenasse doorgeeft, anders gaat de Krankenkasse uit van het ‘standaardinkomen’ voor zelfstandigen en wordt daarop je bijdrage berekend. Dat standaardinkomen ligt op € 4.300 per maand…

Omdat je alles zelf moet betalen (geen werkgeversdeel) kunnen de premies behoorlijk oplopen – ik betaal per maand ruim meer dan het eigen risico in Nederland per jaar bedraagt. Ben je net begonnen of zet je nog niet zoveel om als zelfstandige, dan kun je een Ermäßigung aanvragen waardoor je minder premie hoeft te betalen. Elk jaar wordt de premie bekeken aan de hand van inkomensgegevens en zo nodig bijgesteld.

Privat verzekeren kan als Freiberufler ook, maar houd er rekening mee dat je daar niet meer vanaf komt, tenzij je een baan aanneemt waarin je meer dan € 450 per maand verdient.

De verzekering loopt via je werkgever

Als je je verzekering hebt geregeld, geef je alle gegevens door aan je werkgever. Deze zorgt er vervolgens voor dat je verzekeringspremie wordt ingehouden op je salaris. Je maakt de premie dus niet zelf aan je verzekeraar over.

Hoe zit het als je studeert of werkloos bent?

Studenten tot 25 jaar kunnen meestal gebruik blijven maken van de familieverzekering van hun ouders. Studenten ouder dan 25 jaar verzekeren zich via een Studenten-Krankenkasse. De premies liggen hier lager dan bij de Kassen voor werkenden.

Ben je gesetzlich verzekerd en raak je je baan kwijt, dan loopt je verzekering gelukkig gewoon door: het Arbeitsagentur (UWV) neemt de premie dan op zich. Dit geldt ook voor zelfstandigen die een (gedeeltelijke) uitkering moeten aanvragen.

Ben je privat verzekerd en verlies je je baan, dan is het iets lastiger. Je hebt geen garantie dat het Arbeitsagentur de volledige premie overneemt en je kunt ook niet zomaar wisselen naar een gesetzliche verzekering. Enkele belangrijke vragen hierover worden op krankenkassen.de beantwoord.

Künstlersozialkasse voor kunstige beroepen

Voor zelfstandigen met een ‘kunstig beroep’ is er de Künstler Sozialkasse. Deze organisatie neemt als het ware het werkgeversdeel van een gesetzliche Versicherung over, waardoor de kunstenaar aanzienlijk lagere premies betaalt voor zijn Kranken- en Rentenversicherung (de Rentenversicherung is vergelijkbaar met onze AOW). De hoogte van de bijdragen is een vast percentage van je inkomsten.

Beroepen die in aanmerking komen zijn o.a. acteur, zanger, fotograaf, journalist, vertaler. De lijst is heel breed, maar de selectie is streng, je moet aan allerlei voorwaarden voldoen en een hele berg vragen beantwoorden en formulieren invullen. Houd er ook rekening mee dat de KSK er 3-6 maanden over kan doen om een beslissing te nemen en dat je in de tussentijd ook verzekerd moet zijn. Het beste kies je dan voor een gesetzliche Versicherung, omdat je met een private Versicherung niet meer in aanmerking komt.

Accepteert de KSK je als lid, dan kies je zelf een verzekeraar uit zoals je ook zou doen als je in loondienst zou werken.

Wonen in Duitsland, werken in Nederland

Woon je in Duitsland, maar heb je een contract bij een Nederlandse werkgever, dan kun je je als Grenzgänger laten verzekeren. Je vult daarvoor een E-106/S1-formulier in en blijft dan gewoon premie betalen aan je Nederlandse zorgverzekeraar. Daarvoor krijg je dan echter het Duitse gesetzliche pakketbij een verzekeraar die je zelf uitkiest.

Eigen risico

Misschien ben je een beetje ontmoedigd geraakt door dit hele verhaal, want ziektekostenverzekeringen kosten in Duitsland een behoorlijke bom duiten. Daar staat gelukkig ook iets tegenover: bijna alles wordt vergoed. Een eigen risico is er niet. Sommige medicijnen moet je (deels) zelf betalen, en anticonceptie wordt vreemd genoeg alleen in uitzonderingsgevallen vergoed, maar verder zit eigenlijk alles in het basispakket (zelfs de tandartscontrole).

Welke Krankenkasse kies je?

Het basispakket is heel uitgebreid, maar elke verzekeraar biedt daarbovenop nog iets extra’s (denk bijvoorbeeld aan uitgebreidere buitenlanddekking, inentingen voor op reis, homeopathie, etc.). Bij particuliere verzekeraars helemaal. Je kunt hier de verschillende verzekeraars met elkaar vergelijken:

ziekenfondsverzekeraars met elkaar vergelijken
particuliere verzekeraars met elkaar vergelijken

Focus.de zette de beste ziekenfondsverzekeraars voor 2017 op een rij: Der große Krankenkassen-Vergleich 2017

In Hamburg hebben de meeste verzekeraars (zo niet alle) een kantoor waar je langs kunt gaan voor advies. Ik ben zelf freiwillig gesetzlich verzekerd bij de Techniker Krankenkasse (TK). Dat ging niet zonder slag of stoot, zoals je hier kunt teruglezen: Maar dan heb je ook wat.

Voor mij is het de TK geworden omdat deze toko 1) me door vrienden werd aangeraden, 2) een kantoor heeft in Altona (tsja…) en 3) sterk is in het vergoeden van intentingen voor als je op reis gaat (nu niet meer zo belangrijk voor me, maar toen wel). Tot nu toe ben ik erg tevreden over de TK en heb ik er nooit last van gehad dat mijn verzekeringspasje geen ‘gold card’ is.

Eerste hulp bij het kiezen van de juiste verzekering

Dat was nogal een berg info, en ik kan me voorstellen dat het niet in één keer behapbaar is. De meeste Duitse websites proppen ook zoveel mogelijk info op één pagina, dus het is niet gek dat je door de bomen het bos niet ziet. Ik raad je zeker aan zo goed mogelijk onderzoek te doen voor je een beslissing neemt en je te laten adviseren als je er niet goed uitkomt.

De Verbraucherzentrale Hamburg kan je raad geven over alle mogelijke verzekeringen. De Evangelische Auslandsberatung e.V. is gespecialiseerd in EU-burgers die naar Duitsland verhuizen en maken je als buitenlander snel wegwijs. Ik heb ze al eens eerder aanbevolen op mijn blog: ik heb zelf veel aan ze gehad toen ik mijn verzekeringen afsloot.

* veel werkgevers zijn hier nogal schurkerig in: voor hen is het gunstiger om mensen op mini-jobbasis aan te nemen, omdat ze dan zelf ook geen premies hoeven af te dragen. Hebben ze dus werk voor een gering aantal uren beschikbaar, dan zullen ze ervoor zorgen dat het onder de magische grens van € 450 per maand blijft, zodat voor deze banen geen verzekerplicht ontstaat.