Het weer begint weer te vragen om herfstig plassenstampen en boswandelen. Dat kun je uitstekend doen op het Ohlsdorfer Friedhof. Een begraafplaats, jazeker, en wel een hele fraaie.

Het is namelijk een reusachtig park, waarvan de gedachte achter bij opening in 1877 was een begraafplaats te maken die alle andere begraafplaatsen overbodig zou maken. Met andere woorden: Hamburg zou nooit meer gebrek aan begraafplaatsen mogen hebben.

Dat is niet helemaal gelukt. Het is opgezet als een ‘landschapspark met graven’, en dat is ook meteen de reden is dat het Friedhof, hoewel er nog veel ruimte is, als ‘vol’ wordt beschouwd en er alleen nieuw begraven kan worden op plekken waar de graven ‘verlopen’ zijn. Er moet ruimte blijven voor de vele bomen, vijvers en kunstwerken.

Het is de grootste parkbegraafplaats van de wereld, en er liggen op dit moment 235.000 mensen begraven op maar liefst 391 ha – er lopen dan ook wegen door de begraafplaats en er zijn zelfs bushaltes.

Altes Krematorium Ohlsdorfer Friedhof | Staro1/Wikipedia
Altes Krematorium, Staro1/Wikipedia, CC BY-SA 3.0

Dwalen over het Ohlsdorfer Friedhof

Ik bracht een middag wandelend met mijn familie op het Friedhof en heb slechts een fractie van het geheel gezien. Dit niet in de laatste plaats omdat zekere familieleden al na 20 minuten begonnen te pruttelen dat er ‘nu toch wel genoeg gelopen’ was, maar daar hebben we het verder niet over. Ik houd het erop dat het een enorme begraafplaats is, waar je uren zoet kunt zijn. Die bushaltes zijn er niet voor niets… 😉

Friedhofsmuseum

In het museumpje aan de rand van het Ohlsdorfer Friedhof maak je kennis met verschillende Hamburgse gebruiken bij begrafenissen (de ‘Bestattungskultur’) en hoe er onder verschillende regimes begraven werd in Hamburg. Je ziet ook hoe het begraafplaatspark is opgebouwd, hoe het groen er is ingericht (de zgn. parkplanning, incl. oude kaarten) en wat voor kunsthistorische waarde de vele kunstwerken in het park hebben. Uiteraard kun je er ook meer details vinden over de beroemdheden die hier begraven zijn. Bij het museum hoort een bibliotheek.

Rabarbertaart bij Café Fritz

Na de wandeling heb je (en eventuele pruttelende familieleden ;)) een groot stuk rabarbertaart verdiend bij Cafe Fritz. Ik in ieder geval wel. (Café Fritz, Fuhlsbüttler Straße 758, aan de rand van het park, aan de U-Bahnzijde)

De kopjes van Café Fritz vielen overigens zeer in de smaak bij oma. Ik heb dus later bij Fritz nagevraagd waar ze vandaan komen om ze oma voor haar verjarie te kunnen geven (Villeroy & Boch, uiteraard, en ze kostten een godsvermogen – maar het was het wel waard).

P1010668_Ohlsdorfer Friedhof_Standort Hamburg

Dat je het weet

Misschien ben je net als ik en zeggen hectaren je niet echt heel veel behalve ‘wel groot’. Om je een idee te geven van de omvang van deze begraafplaats:

  • Er zijn 12 kapellen, 3 bijeenkomstenruimtes en 21 mausolea te vinden. Van de mausolea werden er 16 tussen 1887 en 1926 gebouwd. 19 stuks zijn van Hamburgse families.
  • In totaal zijn er 235.00 graven.
  • Daarvan zijn er 54.000 van slachtoffers van oorlogsgeweld.
  • Er liggen meer dan 100 bekende mensen begraven. Op deze lange lijst herkende ik er wel 2: de zanger Hans Albers en Carl Hagenbeck, de oprichter van Tierpark Hagenbeck. (Een lijst met daarop de namen, beroepen en huidige locatie is te vinden op de website, en in het Friedhofsmuseum.)
  • Door het park loopt 17 km aan wegen, en 2 buslijnen die 22 (!) bushaltes aandoen.
  • Er is 1 Museum en 3 Freilichtmuseen.
  • 7 hoveniersbedrijven zijn actief om het kerkhof te onderhouden. Zij zorgen o.a. voor 36.000 bomen.

Ook een grappig weetje: tegenwoordig zijn de Speicherstadt (UNESCO-werelderfgoed) en de Elbphilharmonie Hamburgs paradepaardjes, in 1900 was dat dit begraafpark. In dat jaar won het park een Grand Prix op de Wereldtentoonstelling in Parijs.

Ohlsdorfer Friedhof | Standort Hamburg

Praktisch

Ohlsdorfer Friedhof ligt tegenover het S-Bahn station Ohlsdorf, op ongeveer 20-25 minuten vanaf Hamburg Hauptbahnhof (iets meer dan een half uur vanaf Altona). De begraafplaats is tot en met oktober dagelijks open tot 21 u, vanaf november-maart tot 18 u. Het museum is alleen op maandag, donderdag en zondag open, van 10-14 u. Meer info vind je op de website van het Ohlsdorfer Friedhof.

Gewoon zelf ronddwalen en een beetje verdwalen vind ik zelf het leukst, maar er zijn ook drie routes die je kunt volgen, één langs de prominenten die er begraven liggen, een stille route en eentje die naar de dichters voert. Je kunt de wandelroutes over de begraafplaats hier downloaden: Spaziergänge. Ga je liever met een gids op pad, bekijk dan de rondleidingen over het kerfkof.

Tip: fotografieliefhebbers opgelet, neem je camera mee! Het is een fotogeniek park en een geliefde spot voor fotografen.

Tip: houd het programma van de Tag des offenen Denkmals (Openmonumentenweekend, elk jaar medio september) in de gaten: soms doet het Riedemann-Mausoleum mee en kun je er een rondleiding krijgen.
De Tag des offenen Denkmals is overigens ook een herfstaanrader op zich, maar daar gaan we het nog een keer over hebben.

Tip: stevige en liefst waterdichte schoenen aantrekken, het kan her en der wat matschig (modderig) worden in de herfst.

P1010653_Standort Hamburg_Ohlsdorfer Friedhof