Mijn favoriete Duitse woorden (van dit moment)

Het lag nooit erg voor de hand dat ik ooit een blog zou schrijven over mijn favoriete Duitse woorden. Mijn leraar Duits was een bijzonder akelige man en mijn beduimelde exemplaar van Neuer Deutscher Wortschatz was ouder dan ik zelf. (Mijn school was niet zo van de nieuwe materialen.) (Dit gold voor zowel het lesmateriaal als het sanitair als ook het docententeam. Maar dit terzijde.)

Onderstaand lijstje is dus ontstaan ondanks meneer Van Z., wat op zich een wonder mag heten. Gelukkig maar, want Duits is me de afgelopen jaren een bijzonder vermakelijke, aandoenlijke en mooie taal gebleken. We hebben het daarom ook over de favorieten van dit moment, want het lijstje wil nogal eens variëren en vooral ook groeien.

Also, mijn favoriete Duitse woorden van dit moment zijn:

Dingsbums

Je weet wel, Dinges. In het Duits kun je daarvoor ‘Dings’ gebruiken, ‘Dingsbums’ klinkt echter stukken mooier. Omdat je het woord voor alles waar je niet op kunt komen in kunt zetten, kun je er ook der, die en das voor gebruiken. In noodgevallen kun je zelfs het meervoud ‘Dingsbumse’ inzetten, maar dat is minder gebruikelijk.

Iemand die het woord Dingsbums graag in de mond neemt is de ‘online Omi’ die ‘sagt wie es ist’, Renate Bergmann. Haar Twitter-account werd zo’n hit dat de bedenker van de online Omi (Torsten Rohde) besloot de 82-jarige viervoudige weduwe haar kijk op de wereld in meer dan (toen nog) 140 tekens te laten delen. Ik moet bekennen dat ik haar tweets eigenlijk leuker vind, maar haar boeken zijn best aardig als je je Berlinerisch ook wat wilt oppoetsen.

Ich bin nicht süß, ich hab bloß Zucker, Renate Bergmann | ISBN 9783862314546

Favoriete Duitse woorden: Dingsbums

Schneebesen

Zo’n woord waar je eigenlijk nooit over nadenkt, tot de jouwe achter het fornuis valt en voor altijd onbereikbaar wordt: de garde. Letterlijk ‘sneeuwbezem’, wat ik prachtig vind. Net zo mooi eigenlijk als (oeps, bonuswoord!) ‘Butterflöckchen’, letterlijk ‘botervlokje’, in de praktijk een met een mespunt of lepeltje afgemeten brokje/puntje boter. Je ziet, koken is in het Duits een haast sprookjesachtige belevenis.

Favoriete Duitse woorden: der Schneebesen

Kopfkino

Wij bedenken allerlei rampscenario’s bij alles wat er mis zou kunnen gaan, bij een Duitser gaat dan de Kopfkino aan, letterlijk een bioscoop in je hoofd. Toch een fraai woord voor een akelig fenomeen. In theorie kan de Kopfkino overigens ook mooie dagdromen laten zien, maar het wordt vooral gebruikt voor het afspelen van rampenfilms…

Favoriete Duitse woorden: das kopfkino

Morgenmuffel

Tegen de Morgenmuffel moet je ‘s morgens niet praten. Beter zet je hem in stilte een bak dampende koffie en ander krachtvoeder voor, in de hoop zijn ochtendhumeur te verjagen (tevens met het oog op lijfsbehoud). Opmerkelijk genoeg is er geen vrouwelijke vorm en moet ook het vrouwelijke ochtendhumeur het met Morgenmuffel doen. Een gewone Muffel is er trouwens ook, dat is iemand die per definitie een pesthumeur heeft.

Favoriete Duitse woorden: der Morgenmuffel

Frechdachs

De Frechdachs is letterlijk een ‘brutale das’, maar dat doet het ‘m toch net niet. Dit woord voor brutale aap was al in 2014 mijn lievelingswoord, en daar is niet heel veel aan veranderd. Omdat het heel onschuldig is en meestal van kinderen gezegd wordt zijn mensen vaak verbaasd als ze denken me een apenstreek te leveren (een slok wijn uit mijn glas nemen, bijvoorbeeld) en ik ze daarop uitmaak voor Frechdachs. Des te groter het effect (en de kans dat ze voortaan van mijn wijn afblijven).

Favoriete Duitse woorden: der Frechdachs

Kunstbanause

Der Kunstbanause heet bij ons een cultuurbarbaar. Helaas kende ik het woord nog niet toen ik een paar jaar geleden 10 no-budget-films zag tijdens het Kurzfilm Festival. Het was zeker toepasselijk geweest, want terwijl de hele zaal lyrisch en erudiet zat te doen vond ik 7 van de 10 films buitengewoon ruk. Een vrouwelijke cultuurbarbaar is overigens ‘die Kunstbanausin’, wat misschien wel een nog mooier woord is.

Favoriete Duitse woorden:

Freudentaumel

Euforie, vreugderoes, dronkenschap-uit-vreugde: Taumel is verwant met ons tuimelen. Ik stel me bij dit woord echter niet iemand die beschonken van vreugde over straat zwalkt, maar heel veel vreugde die in één keer naar binnen wil. Alsof je een kast of deur opentrekt, en de vreugde tuimelt en buitelt over elkaar en zichzelf heen. Of die vreugde uit kaas, wijn of luisterboeken van Philipp Schepmann bestaat kun je natuurlijk zelf bepalen.

Favoriete Duitse woorden: der Freudentaumel

Gedöns

Gedöns is net als Dingsbums een woord dat je voor heel veel in kan zetten, in dit geval voor negatieve dingen. Gedöns is onnodig gedoe, een toestand, maar kan ook gezegd worden van gelul en gezwets. Het komt van het Nederduitse Gedööns (gedoe) en is verwant met het Middelhoogduitse gedense (rondtrekken, heen- en weer trekken/slepen). Synoniemen zijn, hou je vast: Brimborium en Klimbim. (Ik zei toch dat mijn lijstje met mooie woorden steeds groeit?)

Favoriete Duitse woorden: das Gedöns

Hüpfen

Hüpfen vind ik, net als zijn Nederlandse broer huppelen, een buitengewoon vrolijk woord. Het zou vaker gebruikt moeten worden. Toen de buurkinderen nog heel klein waren hüpften wij regelmatig wie ein Kanguru. Maar aangezien de krummels nu te groot en cool zijn en bovendien in regelrechte draken zijn veranderd (daar begint Frechdachs nog niet eens de lading te dekken…), wordt er niet meer gehüpft.

Favoriete Duitse woorden: hüpfen

allmählich

Het woord allmählich heb ik van Philipp Schepmann geleerd. Philipp Schepmann is mijn favoriete luisterboekenvoorlezer en het woord betekent ‘gaandeweg, langzaamaan’. “Allmählich begriff ich, was er vor hatte und rannte davon” – gaandeweg begreep ik wat hij van plan was en maakte me uit de voeten.
Het is een beetje een gedragen woord dat je in spreektaal niet veel hoort, maar daardoor niet minder mooi. Daarbij moet ik wel toegeven dat Philipp Schepmann wat mij betreft ook het telefoonboek zou kunnen voorlezen en dat ik dan nog steeds geboeid zou luisteren. Een beetje zoals David Attenborough het woord ‘indeed’ zegt.

Maar goed. Ik dwaal af. Een prachtig boek dat Philipp me net voorgelezen heeft is trouwens Herrn Haiduks Laden der Wünsche van Florian Beckerhoff. Het gaat over een Berlijnse kioskeigenaar en een verloren loterijlot waar 13 miljoen euro op valt. De zoektocht naar de winnaar brengt de hele buurt in rep en roer. Ik vond het geestig, ontroerend en boeiend, én het woord allmählich komt erin voor 😉

Herrn Haiduks Laden der Wünsche, Florian Beckerhoff | ISBN 9783959677370
(Op Spotify voorgelezen door Philipp Schepmann)

i-Tüpfelchen

Als wij iets netjes af willen ronden zetten we de puntjes op de i, een Duitser zet een i-Tüpfelchen. En dat gaan wij nu ook doen met deze blogpost 😉

Also. Dit waren mijn favoriete Duitse woorden. (Voor het moment – volgende week zijn er vast weer woorden bij gekomen.)

Morgen overhoring!

Aanvullingen zijn natuurlijk altijd welkom, dus ik wil graag weten: wat is jouw Duitse lievelingswoord?

Favoriete Duitse woorden: das i-Tüpfelchen

Meer mooie Duitse woorden:

Duitse tongbrekers
Creatieve Duitse scheldwoorden
Mooi Duits is niet lelijk

Een reactie plaatsen

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Als je een reactie achterlaat, ga je akkoord met de voorwaarden en privacyverklaring van Standort Hamburg.