Duits coronawoordenboek: hoe de coronacrisis nieuwe woorden aan het Duits toevoegt

Het gaat bijna nergens anders meer over, corona hier, corona daar. Niet alleen ons dagelijks leven staat op z’n kop, ook ons taalgebruik. Net als in Nederland zorgt de coronacrisis in Duitsland voor een hoop nieuwe woorden.

Tijd dus voor een bescheiden Duits coronawoordenboek! (Aanvullingen altijd welkom!)

Duits coronawoordenboek: de woorden die de coronacrisis aan de Duitse taal toevoegt

die Alltagsmaske

Het wordt al een tijdje aangeraden en vanaf 27 april is het verplicht: Maske auf in het ov, en in Hamburg ook in winkels. Omdat medische mondkapjes voor medisch personeel zijn, worden voor huis-tuin-en-keuken gebruik “Alltagsmasken” aangeraden.

Sjaal, t-shirt of katoenen mondkapje, alles is OK, zolang je je neus en mond maar bedekt. Je kunt ze zelf maken, of kopen bij kleermakers en wasserettes, etc.

Ik begon met een zelfgeknutseld gebeuren (uit een t-shirt, links op de foto). Zag er best aardig uit, maar ik stikte de moord in dat ding. Aangezien ik met een naaimachine niks kan beginnen, toog ik naar de kleermaker voor een paar fancy kapjes.

Inmiddels ben ik alweer van het ronde model afgestapt: het staat best fashionable (voor zover een mondkapje dat kan zijn), maar als je malle dingen wil doen als praten of gapen, blijft het niet goed zitten. Ik draag nu een recht model met vouwen, dat alles bedekt, beter ademt en ook gewoon blijft zitten als je je mond beweegt. Het ziet er helaas ook uit alsof ik een onderbroek op mijn hoofd heb, dus geen foto. ūüėČ

Laat je overigens niet foppen door het woord “Alltagsmaske”. Alltag betekent gewoon dagelijks leven, dus voor huis-tuin-keuken gebruik, niet dat dit soort maskers geschikt zijn om ‘de hele dag’ te dragen. (Dat zijn ze ook echt niet, ademen door een stuk textiel blijft prut.)

Alltagsmaske, een van de woorden die de coronacrisis aan het Duits toevoegt

das Balkonkonzert

Een van de gezelligere woorden in ons Duitse coronavocabulaire! Festivals en concerten zijn afgelast, caf√©s zijn dicht, dus gaan we op andere manieren op zoek naar entertainment. Al snel werd het Balkonkonzert en het balkonsingen uitgevonden. (OK, in Itali√ę, maar het waaide al snel ook naar Hamburg.)

Niet alleen buren onderling, ook artiesten gebruiken hun tuin of balkon als podium. Eimsb√ľttel heeft zelfs zijn eigen Rod Stewart.¬†Soms trekken de balkonconcerten zo veel bekijks op straat dat de politie alsnog moet ingrijpen.

die Coronaparty

Er zijn altijd lieden die het niet willen begrijpen en die per se door willen partyen. ūüôĀ Aan het begin van de lockdown trad de politie nog regelmatig op tegen Coronapartys.

Nu er een Kontaktverbot is en er boetes op staan als je met meer dan twee mensen samenkomt, hoor je dat gelukkig niet veel meer.

Soms bellen de buren de politie omdat ze een vette party vermoeden die niet plaatsvindt, zoals in deze Rostocker nachtclub,¬†die de politie met 15 man sterk bestormde. Vette beats waren er zeker te horen, maar de bijbehorende party vond bij clubgangers thuis plaats: het enige dat de politie aantrof was een eenzame dj die bezig was met een livestream…

die Exit-Strategie

De Exit-Strategie, daar kijkt iedereen reikhalzend naar uit: wanneer worden De Dingen weer normaal? De eerste stappen voor de Lockerung der Maßnamen (versoepeling van de maatregelen) zijn gezet: winkels tot 800 m2 zijn weer geopend, en de scholen gaan in stapjes open. Op 4 mei wordt opnieuw gekeken of er al meer stappen mogelijk zijn.

das Geisterspiel

Tot groot verdriet van velen ligt ook het voetbal geheel stil. De DFB wil dat de Bundesliga snel weer aan de bal kan, bijvoorbeeld door spelers elke drie dagen op corona te testen. Eventuele wedstrijden zouden dan wel “Geisterspiele” worden, dus wedstrijden die zonder publiek gespeeld worden.

die Husten- & Nies-Etikette

Och, Leude, de treurnis die dit woord opwekt… Maar goed: hoesten en niezen doe je volgens etiquette: in je elleboog en zeker niet in je handen. En eigenlijk hoor je in het openbaar dit soort dingen √ľberhaupt niet te doen, want heb je verkoudheidssymptomen, dan blijf je thuis. (Maar goed, het is ook hooikoortsseizoen… :/)

der Klorollenhamsterer

Van de ene op de andere dag waren alle pleerollen uitverkocht omdat Klorollenhamsterer hun slag hadden geslagen. De desinfecterende zeep verdween trouwens ook in rap tempo hun winkelwagentjes. Vreemd genoeg gingen ook de muesli en mayonaise hard…

Inmiddels wordt er niet meer gehamsterd, maar in alle winkels hangen nog wel briefjes waarop staat dat je wc-papier alleen in “haushalts√ľblichen Mengen” mag kopen. E√©n pak pleepapier per persoon per keer!

die Kontaktsperre / das Kontaktverbot

Even gezellig bij iemand op bezoek gaan is er al een tijd lang niet meer bij: in Duitsland geldt een Kontaktverbot. Op straat mag je je met niet meer dan één ander iemand van buiten je eigen huishouden ophouden, en dan alleen op minimaal anderhalve meter afstand. Bezoek aan vrienden en familie met wie je geen huishouden vormt is niet toegestaan.

Er geldt trouwens ook een Reiseverbot: je mag zonder dringende reden je eigen Bundesland niet verlaten, laat staan naar het buitenland reizen.

Dit zijn de twee woorden die we hopelijk zo snel mogelijk weer in de ban kunnen doen (pun intended…), want dit vind ik het aller naarst aan de hele corona-ellende. (Hoewel ik ook wel weer naar de kapper wil.)

(Hier mogen we trouwens best even op schelden, vind ik. Deze Duitse scheldwoorden komen goed van pas.)

Coronavocabulaire: √Ėffnungsdiskussionsorgie

die √Ėffnungsdiskussionsorgie(n)

Er kwam op 20 april een klein beetje speelruimte doordat kleinere winkels de deuren weer mochten openen. Prompt ging iedereen los op Lockerungen en andere bewegingen richting het normale leven.

Angela Merkel reageerde scherp op deze roep om meer versoepelingen: het evenwicht is wankel, als we nu onvoorzichtig zijn, komt er dadelijk opnieuw een grote uitbraak. Ze waarschuwde voor √Ėffnungsdiskussionorgien. Prachtwoord, en ook een geheel terechte zorg, maar het kwam bij veel media niet zo lekker aan.

die Spuckschutzscheibe

Boodschappen doen is tegenwoordig een expeditie, man, man. Handen wassen, mondkapje op, niet aan gezicht zitten, niet aan gezicht zitten, niet aan gezicht zitten. Boodschappenlijst in de aanslag, alleen met wagentje in de supermarkt en altijd in je eentje. Creatief slalommen tussen de schappen en bij voorkeur onder de ‚ā¨ 25 boodschappen doen zodat je alleen je pasje langs het pinapparaat hoeft te wapperen.

Tussen de rijen staan schermen en ook de kassi√®re zit achter een plastic wand met een gat erin, ofwel, een Spuckschutzscheibe. (Probeer het woord zonder al te veel consumptie uit te spreken ūüėČ )

(Bij thuiskomst natuurlijk weer handen wassen, en dan pas kapje afzetten (aan de hengsels) en kapje in de kookwas gooien, om het ritueel af te sluiten. Vervolgens fles wijn openen.)

Haast uitgestorven woorden maken een comeback en jargon duikt in Umgangssprache op

“Quarant√§ne” is daar een voorbeeld van, maar ook de door allen gevreesde “Ausgangssperre”, waar het in Hamburg gelukkig niet van gekomen is. En wat dacht je van “exponentielles Wachstum”, en “Triage”? Daar hadden we het vroeger toch echt nooit over bij de koffieautomaat…

Er vliegt ons ook nogal wat Engels om de oren

En dat zijn we in Duitsland eigenlijk niet zo gewend. Maar ook hier werkt iedereen zoveel het kan in zijn “Homeoffice” (√©√©n woord ja), doen we aan Homeschooling en social Distancing en zitten we algemeen in een Lockdown. Ook Shutdown komt soms om de hoek kijken.

maskeauf

Ook mijn nieuwe collega Sunje is goed voorbereid. 

Opvallend afwezige woorden in het Duitse coronawoordenboek

Hoewel we ons ook hier naar een ‘nieuw normaal’ bewegen (serieus, ik ga de eerstvolgende die de uitdrukking in de mond neemt een mep verkopen, blergh) en afstevenen op een “anderhalfmetersamenleving”, ben ik het woord “Anderthalb-Meter-Gesellschaft” tot nu toe alleen tegengekomen in Duitse berichten over Nederland en Belgi√ę.

Ook hier heb je halvegaren die politie of voorbijgangers opzettelijk in het gezicht hoesten en dan roepen dat ze corona hebben, maar het begrip “Coronahuster” heb ik nog niet voorbij zien komen.

En hoewel hier ook iedereen onderhand met een coronakapsel rondloopt, heb ik “Coronafris√ľr” ook nog niet echt gehoord.

Ga d’r maar aan staan: coronataal in persconferenties

Hoe informeer je de bevolking en maak je iedereen bewust van de noodzaak van de maatregelen zonder dat overal paniek uitbreekt? Welke woorden gebruik je dan, en welke woorden gebruik je bewust niet? Waarom vermijdt Angela Merkel een woord als “Ausgangssperre” en gebruikt Markus S√∂der (Beieren) het juist wel? Taalwetenschapper Ekkehard Felder vertelt in dit artikel in de Badische over de invloed van woordkeus bij persconferenties.

Het Nederlandse coronawoordenboek telt volgens de NOS al 700 woorden. Zo veel heb ik er in het Duits nog niet gehoord, maar ik heb er ongetwijfeld ook een boel gemist. Ben je zelf nog een mooi nieuw woord tegengekomen dat een plekje in het Duitse coronawoordenboek zou moeten hebben? Geef een gil!

Hamburg en de coronacrisis, zo zit het en zo wordt het toch nog leuk in de quarantaine

Lees hier meer over alle coronamaatregelen in Hamburg.

En hier hoe je een digitale stedentrip Hamburg maakt.

Ga weg met je Duitse coronawoordenboek, ik hoor liever leuke Duitse woorden!

Leer je liever wat mooie Duitse woorden in plaats van dit Duitse coronavocabulaire (logisch!), dan kun je hier verder lezen:

Bleibe gesund!

Plaats een reactie